Math Labs
Định lýĐã chứng minh

Điều kiện đủ để hàm số đơn điệu

Phát biểu

Cho ff liên tục trên [a,b][a,b] và có đạo hàm trên (a,b)(a,b). Nếu f′(x)≥0f'(x)\ge 0 với mọi x∈(a,b)x\in(a,b), và f′(x)=0f'(x)=0 chỉ tại hữu hạn điểm, thì ff đồng biến trên [a,b][a,b]. Nếu thay vào đó f′(x)≤0f'(x)\le 0 với cùng điều kiện, thì ff nghịch biến trên [a,b][a,b].

Vì sao đúng?

Đạo hàm dương nghĩa là mọi tiếp tuyến đều hướng lên dốc; một đường cong luôn men theo các tiếp tuyến đi lên thì không thể quay xuống được. Định lý Lagrange biến hình ảnh đó thành một bất đẳng thức chặt chẽ giữa hai điểm bất kỳ.

Phác thảo chứng minh

Lấy hai điểm bất kỳ x1<x2x_1<x_2 trong [a,b][a,b]. Vì ff liên tục trên [x1,x2][x_1,x_2] và có đạo hàm trên (x1,x2)(x_1,x_2), Định lý giá trị trung bình Lagrange cho một điểm c∈(x1,x2)c\in(x_1,x_2) sao cho f(x2)−f(x1)=f′(c)(x2−x1)f(x_2)-f(x_1)=f'(c)(x_2-x_1).

Vì f′(c)≥0f'(c)\ge 0 và x2−x1>0x_2-x_1>0, vế phải ≥0\ge 0, suy ra f(x2)≥f(x1)f(x_2)\ge f(x_1). Điều này đã cho thấy ff không giảm trên [a,b][a,b].

Để nâng "không giảm" thành "đồng biến" thực sự dù f′f' có hữu hạn nghiệm, gọi các nghiệm đó là t1<t2<⋯<tkt_1<t_2<\dots<t_k nằm trong (x1,x2)(x_1,x_2). Trên mỗi đoạn con mở giữa hai điểm liên tiếp của dãy {x1,t1,…,tk,x2}\{x_1,t_1,\dots,t_k,x_2\}, f′f' dương thực sự, nên cùng lập luận Định lý giá trị trung bình áp dụng cho hai điểm bất kỳ trong đoạn đó cho bất đẳng thức chặt f(u)<f(v)f(u)<f(v) với u<vu<v ở đó.

Do ff liên tục, các bất đẳng thức chặt trên các đoạn con liên tiếp nối lại với nhau: chẳng hạn nếu x1<u<t1<v<x2x_1<u<t_1<v<x_2 thì f(x1)<f(u)<f(t1)≤f(v)<f(x2)f(x_1)<f(u)<f(t_1)\le f(v)<f(x_2), và vì điều này đúng khi u,vu,v tiến gần tuỳ ý tới hai đầu mút, ta suy ra f(x1)<f(x2)f(x_1)<f(x_2). Vậy ff đồng biến (chặt) trên [a,b][a,b]. Trường hợp nghịch biến suy ra bằng cách áp dụng lập luận này cho −f-f.

Chủ đề chứa định lý này

Chứng minh từng bước

Chưa có chứng minh từng bước cho định lý này.

Tài liệu tham khảo

  1. Michael Spivak (2008). Calculus
  2. Stephen Boyd, Lieven Vandenberghe (2004). Convex Optimization