MathLabs
Định lýĐã chứng minh

Định lý Ptolemy

Phát biểu

Với tứ giác nội tiếp ABCDABCD (các đỉnh theo thứ tự trên đường tròn), đường chéo và cạnh thỏa AC⋅BD=AB⋅CD+AD⋅BCAC \cdot BD = AB \cdot CD + AD \cdot BC.

Vì sao đúng?

Định lý Ptolemy cho một đẳng thức đại số chính xác với mọi tứ giác nội tiếp, và dạng bất đẳng thức của nó (AC⋅BD≤AB⋅CD+AD⋅BCAC \cdot BD \le AB\cdot CD + AD\cdot BC với tứ giác bất kỳ, đẳng thức khi và chỉ khi nội tiếp) là cách nhanh để vừa chứng minh bốn điểm đồng viên vừa suy ra các đẳng thức lượng giác như công thức cộng sin.

Phác thảo chứng minh

Bước 1: Dựng điểm phụ. Trên đường chéo ACAC, dựng điểm KK sao cho ∠ABK=∠DBC\angle ABK = \angle DBC (tức tia BKBK tạo với BABA góc bằng góc BDBD tạo với BCBC), với KK chọn trên đoạn ACAC.

Bước 2: Tìm cặp tam giác đồng dạng đầu tiên. Vì ABCDABCD nội tiếp, ∠BAC=∠BDC\angle BAC = \angle BDC (cùng chắn cung BCBC). Kết hợp với ∠ABK=∠DBC\angle ABK = \angle DBC theo dựng hình, tam giác ABKABK và DBCDBC có hai góc bằng nhau, nên △ABK∼△DBC\triangle ABK \sim \triangle DBC theo góc-góc.

Bước 3: Rút ra hệ thức đầu. Từ △ABK∼△DBC\triangle ABK \sim \triangle DBC: AKDC=ABDB\frac{AK}{DC} = \frac{AB}{DB}, nên AK⋅DB=AB⋅DCAK \cdot DB = AB \cdot DC.

Bước 4: Tìm cặp tam giác đồng dạng thứ hai. Vì ABCDABCD nội tiếp, ∠ABD=∠ACD\angle ABD = \angle ACD (cùng chắn cung ADAD). Xét tam giác KBCKBC và ABDABD: ∠KBC=∠ABC−∠ABK=∠ABC−∠DBC=∠ABD\angle KBC = \angle ABC - \angle ABK = \angle ABC - \angle DBC = \angle ABD (do KK nằm trên đoạn ACAC), và ∠BCK=∠BCA=∠BDA\angle BCK = \angle BCA = \angle BDA (cùng chắn cung ABAB), nên △KBC∼△ABD\triangle KBC \sim \triangle ABD theo góc-góc.

Bước 5: Rút ra hệ thức thứ hai. Từ △KBC∼△ABD\triangle KBC \sim \triangle ABD: KCAD=BCBD\frac{KC}{AD} = \frac{BC}{BD}, nên KC⋅BD=AD⋅BCKC \cdot BD = AD \cdot BC.

Bước 6: Cộng hai hệ thức. Cộng kết quả Bước 3 và Bước 5: AK⋅DB+KC⋅BD=AB⋅DC+AD⋅BCAK\cdot DB + KC\cdot BD = AB\cdot DC + AD\cdot BC, tức BD(AK+KC)=AB⋅DC+AD⋅BCBD(AK+KC) = AB\cdot DC + AD\cdot BC. Vì KK nằm trên đoạn ACAC nên AK+KC=ACAK+KC=AC, cho đúng AC⋅BD=AB⋅CD+AD⋅BCAC\cdot BD = AB\cdot CD + AD\cdot BC.

Chủ đề chứa định lý này

Chứng minh từng bước

Chưa có chứng minh từng bước cho định lý này.

Tài liệu tham khảo

  1. Trieu Trinh, Yuhuai Wu, Quoc Le, He He, Thang Luong (2024). AlphaGeometry: An Olympiad-level AI system for geometry
  2. Evan Chen (2016). Euclidean Geometry in Mathematical Olympiads
  3. H.S.M. Coxeter, S.L. Greitzer (1967). Geometry Revisited