MathLabs
Định lýĐã chứng minh

Hợp hai phép đối xứng qua hai đường thẳng cắt nhau

Phát biểu

Cho hai đường thẳng d1d_1 và d2d_2 cắt nhau tại điểm II sao cho góc định hướng từ d1d_1 đến d2d_2 là α\alpha. Khi đó hợp của phép đối xứng qua d1d_1 tiếp theo là phép đối xứng qua d2d_2 là phép quay tâm II góc 2α2\alpha: Rd2∘Rd1=Q(I,2α)R_{d_2} \circ R_{d_1} = Q_{(I, 2\alpha)}.

Vì sao đúng?

Một phép đối xứng trục làm đảo hướng (bàn tay trái thành bàn tay phải), nên thực hiện hai phép đối xứng liên tiếp sẽ khôi phục hướng ban đầu và phải là một chuyển động cứng không lật hình. Vì giao điểm II nằm trên cả hai gương nên không phép đối xứng nào làm dịch chuyển II; do đó chuyển động tổng hợp phải là một phép quay quanh II, và mỗi gương đóng góp gấp đôi góc giữa điểm với gương đó.

Phác thảo chứng minh

Trước hết, vì II nằm trên cả d1d_1 và d2d_2 nên cả hai phép đối xứng đều giữ nguyên II. Lấy một điểm MM bất kỳ khác II, và đặt M1=Rd1(M)M_1 = R_{d_1}(M) cùng M′=Rd2(M1)M' = R_{d_2}(M_1).

Vì d1d_1 là đường trung trực của MM1MM_1 và d2d_2 là đường trung trực của M1M′M_1M' nên ta có IM=IM1=IM′IM = IM_1 = IM', tức là MM và M′=Rd2(M1)M' = R_{d_2}(M_1) cùng nằm trên một đường tròn tâm II.

Gọi φ1\varphi_1 là góc định hướng từ tia IM→\overrightarrow{IM} đến Id1→\overrightarrow{Id_1}, và φ2\varphi_2 là góc định hướng từ Id1→\overrightarrow{Id_1} đến Id2→\overrightarrow{Id_2}. Phép đối xứng qua d1d_1 biến IM→\overrightarrow{IM} thành IM1→\overrightarrow{IM_1} bằng cách quay một góc 2φ12\varphi_1, và phép đối xứng qua d2d_2 biến IM1→\overrightarrow{IM_1} thành IM′→\overrightarrow{IM'} bằng cách quay một góc 2φ22\varphi_2. Cộng các góc định hướng ta được (IM→,IM′→)=2φ1+2φ2=2(φ1+φ2)=2α(\overrightarrow{IM}, \overrightarrow{IM'}) = 2\varphi_1 + 2\varphi_2 = 2(\varphi_1 + \varphi_2) = 2\alpha, không phụ thuộc vào MM. Vậy mọi điểm đều được quay quanh II một góc 2α2\alpha, chứng tỏ hợp của hai phép đối xứng bằng Q(I,2α)Q_{(I, 2\alpha)}.

Chủ đề chứa định lý này

Chứng minh từng bước

Chưa có chứng minh từng bước cho định lý này.

Tài liệu tham khảo

  1. H. S. M. Coxeter (1969). Introduction to Geometry
  2. Wikipedia contributors (2026). Geometric transformation — Wikipedia