MathLabs
Định lýĐã chứng minh

Nguyên lý chồng chất

Phát biểu

Nếu y1y_1 và y2y_2 đều thỏa mãn ay′′+by′+cy=0ay'' + by' + cy = 0 thì với mọi hằng số c1,c2c_1,c_2, tổ hợp y=c1y1+c2y2y=c_1y_1+c_2y_2 cũng thỏa mãn phương trình. Hơn nữa, nếu định thức Wronski W(y1,y2)=y1y2′−y2y1′W(y_1,y_2) = y_1y_2' - y_2y_1' khác 0 tại một điểm nào đó thì mọi nghiệm của phương trình đều có dạng này.

Vì sao đúng?

Phép lấy đạo hàm là một phép toán tuyến tính: đạo hàm của tổng bằng tổng các đạo hàm, hằng số được đưa ra ngoài. Vì vế trái của phương trình chỉ gồm yy, y′y', y′′y'' nhân hằng số rồi cộng lại, nên khi thay một tổ hợp của hai nghiệm vào, ta chỉ cộng hai số 0 lại với nhau.

Phác thảo chứng minh

Đặt L[y]=ay′′+by′+cyL[y] = ay''+by'+cy. Vì đạo hàm thỏa mãn (u+v)′=u′+v′(u+v)'=u'+v' và (ku)′=ku′(ku)'=ku' với hằng số kk, toán tử LL là tuyến tính: L[c1y1+c2y2]=a(c1y1+c2y2)′′+b(c1y1+c2y2)′+c(c1y1+c2y2)=c1(ay1′′+by1′+cy1)+c2(ay2′′+by2′+cy2)=c1L[y1]+c2L[y2]L[c_1y_1+c_2y_2] = a(c_1y_1+c_2y_2)'' + b(c_1y_1+c_2y_2)' + c(c_1y_1+c_2y_2) = c_1(ay_1''+by_1'+cy_1) + c_2(ay_2''+by_2'+cy_2) = c_1L[y_1]+c_2L[y_2].

Vì y1,y2y_1,y_2 là nghiệm của phương trình nên L[y1]=0L[y_1]=0 và L[y2]=0L[y_2]=0, do đó L[c1y1+c2y2]=c1⋅0+c2⋅0=0L[c_1y_1+c_2y_2]=c_1\cdot 0+c_2\cdot 0=0: tổ hợp cũng là một nghiệm. Điều này chứng minh nửa đầu.

Với nửa sau, lý thuyết phương trình vi phân tuyến tính khẳng định không gian nghiệm của phương trình cấp hai có đúng hai chiều (một điều kiện đầu y(x0)=y0y(x_0)=y_0, y′(x0)=y0′y'(x_0)=y_0' xác định duy nhất một nghiệm, cho hai tham số tự do). Định thức Wronski khác 0, W(y1,y2)=y1y2′−y2y1′W(y_1,y_2)=y_1y_2'-y_2y_1', tại một điểm x0x_0 nghĩa là hệ tuyến tính c1y1(x0)+c2y2(x0)=y0c_1y_1(x_0)+c_2y_2(x_0)=y_0, c1y1′(x0)+c2y2′(x0)=y0′c_1y_1'(x_0)+c_2y_2'(x_0)=y_0' có nghiệm (c1,c2)(c_1,c_2) duy nhất với mọi dữ kiện đầu. Vậy mọi nghiệm đều trùng với một c1y1+c2y2c_1y_1+c_2y_2 nào đó, tức là {y1,y2}\{y_1,y_2\} trải hết toàn bộ không gian nghiệm hai chiều.

Chủ đề chứa định lý này

Chứng minh từng bước

Chưa có chứng minh từng bước cho định lý này.

Tài liệu tham khảo

  1. William E. Boyce, Richard C. DiPrima (2017). Elementary Differential Equations and Boundary Value Problems
  2. Lawrence Perko (2001). Differential Equations and Dynamical Systems