Cho Φ:U→Φ(U)⊆R2 là vi đồng phôi lớp C1 với ma trận Jacobi DΦ(u,v)=(xuyuxvyv). Với mọi hàm khả tích f trên Φ(U), ta có ∬Φ(U)f(x,y)dxdy=∬Uf(x(u,v),y(u,v))∣detDΦ(u,v)∣dudv, trong đó detDΦ=xuyv−xvyu.
Vì sao đúng?
Giống như dx=g′(u)du co giãn độ dài trong phép đổi biến một biến, ∣detDΦ(u,v)∣ đo tỉ số co giãn diện tích địa phương khi một hình chữ nhật nhỏ trong mặt phẳng (u,v) được ánh xạ thành một hình bình hành trong mặt phẳng (x,y).
Phác thảo chứng minh
Xét hình chữ nhật nhỏ Rij=[ui,ui+Δu]×[vj,vj+Δv] trong U. Nhờ khai triển Taylor bậc nhất quanh (ui,vj), hai cạnh (Δu,0) và (0,Δv) được ánh xạ xấp xỉ thành hai vectơ tiếp tuyến a=Φu(ui,vj)Δu=(xu,yu)Δu và b=Φv(ui,vj)Δv=(xv,yv)Δv. Diện tích hình bình hành căng bởi a và b trong R2 bằng ∣xuyv−xvyu∣ΔuΔv=∣detDΦ(ui,vj)∣ΔuΔv sai khác một đại lượng bậc cao o(ΔuΔv).
Thay ΔAij≈∣detDΦ(ui,vj)∣ΔuΔv vào tổng Riemann ∑i,jf(Φ(ui,vj))ΔAij ta được ∑i,jf(Φ(ui,vj))∣detDΦ(ui,vj)∣ΔuΔv. Đặc biệt, với tọa độ cực x=rcosθ, y=rsinθ, ta có detDΦ=(cosθ)(rcosθ)−(−rsinθ)(sinθ)=r(cos2θ+sin2θ)=r, suy ra dxdy=rdrdθ.