Chỉ ra rằng sự hỗn loạn hoàn toàn là không thể: mọi cấu trúc đủ lớn đều phải chứa một mẫu hình có trật tự.
Trực giácBữa tiệc 6 người: người lạ và bạn chung
Mời 6 người bất kỳ tới một bữa tiệc. Giữa mỗi cặp hai người, hoặc họ đã quen nhau (vẽ cạnh đỏ) hoặc hoàn toàn xa lạ (vẽ cạnh xanh). Bất kể 15 mối quan hệ đó sắp xếp thế nào, luôn luôn tồn tại hoặc 3 người đôi một quen nhau (tam giác đỏ K3) hoặc 3 người đôi một xa lạ (tam giác xanh K3). Với 5 người thì có thể tránh được cả hai, nên R(3,3)=6 là ngưỡng chính xác buộc trật tự xuất hiện từ hỗn độn.
Đồ thị đầy đủ $K_6$ chưa tô màu: sáu đỉnh trên đường tròn nối nhau bởi đủ mười lăm cạnh.
Đồ thị đầy đủ K6 trên 6 đỉnh, vẽ trước khi tô cạnh: mỗi đỉnh có 5 cạnh kề. Tô các cạnh đỏ hoặc xanh — theo nguyên lý Dirichlet ít nhất 3 cạnh tại mọi đỉnh cùng màu, và truy theo K3 đơn sắc bị ép là lập luận trong bài.
Đại họcSố Ramsey và hệ thức truy hồi Erdős–Szekeres
Định nghĩa: Số Ramsey hai màu R(s, t)
Với các số nguyên s,t≥2, số RamseyR(s,t) là số nguyên nhỏ nhất N sao cho mọi cách tô màu đỏ–xanh các cạnh của đồ thị đầy đủ KN đều chứa hoặc một đồ thị con đầy đủ màu đỏ Ks hoặc một đồ thị con đầy đủ màu xanh Kt.
R(s,t)≤R(s−1,t)+R(s,t−1)≤(s−1s+t−2)
2k/2<R(k,k)≤(k−12k−2)<4k−1
Các số Ramsey hai màu R(s, t) nhỏ đã biết chính xác
Số Ramsey R(3,3) bằng 6: mọi cách tô 2 màu các cạnh của K6 đều chứa một K3 đơn sắc, trong khi K5 có một cách tô không chứa K3 đơn sắc nào.
Vì sao đúng?
Một đỉnh bất kỳ trong K6 có 5 đỉnh kề; chia chúng vào 2 màu thì có ít nhất 3 đỉnh cùng lớp, và dù giữa 3 đỉnh đó có cạnh màu ấy hay không thì một tam giác đơn sắc đều xuất hiện.
Chứng minh
**Bước 1 (chặn trên R(3,3)≤6).** Chọn một đỉnh v bất kỳ của K6. Có 5 cạnh nối từ v được tô đỏ hoặc xanh. Theo nguyên lý Dirichlet (⌈5/2⌉=3), có ít nhất 3 cạnh cùng màu — giả sử vu1,vu2,vu3 đều màu đỏ.
**Bước 2 (chia trường hợp trên {u1,u2,u3}).** Xét 3 cạnh nối giữa {u1,u2,u3}. Nếu có một cạnh nào đó — chẳng hạn u1u2 — màu đỏ, thì {v,u1,u2} tạo thành một K3 đỏ. Ngược lại, cả 3 cạnh u1u2,u2u3,u3u1 đều màu xanh, nên chính {u1,u2,u3} là một K3 xanh.
**Bước 3 (chặn dưới R(3,3)>5).** Đánh số các đỉnh của K5 bởi Z/5Z. Tô cạnh ij màu đỏ nếu i−j≡±1(mod5) và màu xanh nếu i−j≡±2(mod5). Cả hai lớp màu đều tạo thành chu trình 5 đỉnh không tam giác, chứng tỏ R(3,3)>5 và do đó R(3,3)=6.
Với mọi số nguyên s,t≥2, số Ramsey R(s,t) là hữu hạn và thỏa R(s,t)≤R(s−1,t)+R(s,t−1). Hệ quả là R(s,t)≤(s−1s+t−2).
Vì sao đúng?
Cố định một đỉnh v: hoặc tập kề đỏ của nó đủ lớn để buộc có Ks−1 đỏ hay Kt xanh, hoặc tập kề xanh của nó đủ lớn để buộc có Ks đỏ hay Kt−1 xanh.
Chứng minh
**Bước 1 (tách lân cận của v theo Dirichlet).** Đặt N=R(s−1,t)+R(s,t−1) và cố định một đỉnh v∈V(KN). Phân hoạch N−1 đỉnh còn lại thành VR (cạnh đỏ tới v) và VB (cạnh xanh tới v). Vì ∣VR∣+∣VB∣=R(s−1,t)+R(s,t−1)−1, ta buộc phải có ∣VR∣≥R(s−1,t) hoặc ∣VB∣≥R(s,t−1).
Bước 2 (kết luận quy nạp). Nếu ∣VR∣≥R(s−1,t), đồ thị con trên VR chứa một Kt xanh hoặc một Ks−1 đỏ ghép với v thành Ks đỏ. Tương tự cho VB.
Bước 3 (chặn nhị thức bằng quy nạp). Cơ sở R(2,t)=t và R(s,2)=s khớp với (1t) và (s−1s). Với s,t≥3, hằng đẳng thức Pascal cho R(s,t)≤(s−2s+t−3)+(s−1s+t−3)=(s−1s+t−2).
Nâng caoỨng dụng và Ví dụ minh họa
Lý thuyết Ramsey làm nền tảng cho thiết kế mạng truyền thông, khoa học máy tính lý thuyết (chặn dưới qua bổ đề Dickson và định lý cây Kruskal), cùng tổ hợp cộng tính (định lý Schur và định lý van der Waerden về cấp số cộng đơn sắc).
Ví dụ: Chứng minh R(3, 4) = 9 nhờ tính chẵn lẻ của bậc
Hệ thức Erdős–Szekeres cho R(3,4)≤R(2,4)+R(3,3)=4+6=10. Hãy làm chặt thành R(3,4)≤9 bằng cách xét tính chẵn lẻ của bậc đỏ trong K9.
Lời giải
Trong mọi cách tô của K9, nếu có đỉnh v với bậc đỏ dR(v)≥4, thì 4 đỉnh kề đỏ của nó hoặc có cạnh đỏ (tạo với v thành K3 đỏ) hoặc toàn cạnh xanh (tạo thành K4 xanh). Nếu có đỉnh với dR(v)≤2, bậc xanh của nó dB(v)=8−dR(v)≥6=R(3,3), nên lân cận xanh của nó chứa một K3 đỏ hoặc xanh.
Trường hợp duy nhất còn lại là dR(v)=3 với mọi đỉnh. Nhưng tổng bậc ∑vdR(v) phải chẵn, trong khi 9×3=27 lẻ — vô lý! Vậy R(3,4)≤9, và một cấu trúc tường minh cho R(3,4)=9.
Ví dụ: Số Ramsey ba màu R(3, 3, 3) = 17
Chứng minh rằng nếu các cạnh của K17 được tô bằng 3 màu, thì buộc phải có một tam giác K3 đơn sắc.
Lời giải
Chọn một đỉnh v. Có 16 cạnh kề với v được chia vào 3 lớp, nên có ít nhất một lớp chứa ≥⌈16/3⌉=6 cạnh. Giả sử v có 6 cạnh lục nối tới tập U.
Nếu trong U có cạnh lục, nó ghép với v thành K3 lục. Ngược lại, các cạnh trong U chỉ dùng những màu còn lại trên ∣U∣=6=R(3,3) đỉnh, buộc phải có K3 đơn sắc.
Giá trị chính xác của số Ramsey R(3,3) là bao nhiêu?
Bất đẳng thức R(s,t)≤R(s−1,t)+R(s,t−1) cho chặn trên bằng bao nhiêu đối với R(4,4), dùng R(3,4)=9?
Với số nguyên k≥2 bất kỳ, giá trị chính xác của R(2,k) là gì?
Đột phá năm 2023 của Campos, Griffiths, Morris và Sahasrabudhe đã chứng minh kết quả nào cho R(k,k)?