MathLabs
Định lýĐã chứng minh

Định lý tuyệt diệu của Gauss (Theorema Egregium)

Phát biểu

Độ cong Gauss K=κ1κ2K = \kappa_1 \kappa_2 của một mặt trơn S⊂R3S \subset \mathbb{R}^3 (tích hai độ cong chính κ1\kappa_1 và κ2\kappa_2) là một bất biến nội tại: nó chỉ phụ thuộc vào dạng cơ bản thứ nhất I=E du2+2F du dv+G dv2I = E\,du^2 + 2F\,du\,dv + G\,dv^2 cùng các đạo hàm riêng cấp một và cấp hai của dạng này, và do đó được bảo toàn qua mọi phép đẳng cự địa phương.

Vì sao đúng?

Từng độ cong chính κ1\kappa_1 và κ2\kappa_2 mô tả cách mặt uốn cong trong không gian bao quanh R3\mathbb{R}^3 — cuộn một tờ giấy phẳng (κ1=0,κ2=0\kappa_1 = 0, \kappa_2 = 0) thành hình trụ bán kính rr làm chúng đổi thành κ1=1/r\kappa_1 = 1/r và κ2=0\kappa_2 = 0 mà không kéo giãn hay làm rách giấy. Thế nhưng tích của chúng K=κ1κ2K = \kappa_1 \kappa_2 vẫn bằng 00, trong khi mặt cầu bán kính rr có K=1/r2>0K = 1/r^2 > 0 nên không bao giờ có thể trải phẳng lên mặt phẳng mà không làm biến dạng khoảng cách; những cư dân hai chiều chỉ đo độ dài và góc ngay trên mặt cũng có thể xác định được KK mà không cần nhìn thấy không gian bao quanh R3\mathbb{R}^3.

Phác thảo chứng minh

Với mặt trơn S⊂R3S \subset \mathbb{R}^3 có các hệ số dạng cơ bản thứ nhất E,F,GE, F, G và các hệ số dạng cơ bản thứ hai e,f,ge, f, g, toán tử hình dạng có định thức K=κ1κ2=eg−f2EG−F2K = \kappa_1 \kappa_2 = \dfrac{eg - f^2}{EG - F^2}. Biểu diễn các đạo hàm riêng cấp ba của vectơ vị trí r(u,v)\mathbf{r}(u, v) qua các phương trình Gauss theo các ký hiệu Christoffel Γijk\Gamma_{ij}^k (chỉ phụ thuộc vào E,F,GE, F, G và đạo hàm cấp một của chúng) rồi dùng tính đối xứng ruvu=ruuv\mathbf{r}_{uvu} = \mathbf{r}_{uuv} sẽ biểu diễn được eg−f2eg - f^2 hoàn toàn theo E,F,GE, F, G cùng các đạo hàm cấp một và cấp hai của chúng (công thức Brioschi), chứng tỏ KK chỉ phụ thuộc vào mêtric nội tại.

Người phát biểu

Người chứng minh

Chủ đề chứa định lý này

Định lý liên quan

Chứng minh từng bước

Chưa có chứng minh từng bước cho định lý này.

Tài liệu tham khảo

  1. Carl Friedrich Gauss (translated by Peter Pesic) (2005). General Investigations of Curved Surfaces
  2. Manfredo P. do Carmo (1976). Differential Geometry of Curves and Surfaces