John von Neumann
1903–1957, Budapest, Áo-Hung (nay là Hungary), Washington, D.C., Hoa Kỳ
Nhà bác học gốc Hungary nhập tịch Hoa Kỳ; đặt cơ học lượng tử lên nền tảng không gian Hilbert chặt chẽ, sáng lập lý thuyết đại số toán tử và lý thuyết trò chơi toán học, đồng thời phác thảo kiến trúc máy tính chương trình lưu trữ.
Sinh tại Budapest với tên khai sinh János Neumann, von Neumann nhận bằng kỹ sư hóa học tại ETH Zurich và bằng tiến sĩ toán tại Đại học Budapest cùng năm 1926, với luận án về lý thuyết tập hợp tiên đề đưa ra định nghĩa hiện đại của số thứ tự. Sau khi giảng dạy tại Berlin và Hamburg, nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của Hilbert tại Göttingen, ông chuyển tới Princeton năm 1930 và năm 1933 trở thành một trong sáu giáo sư toán sáng lập Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton.
Chuyên khảo năm 1932 'Mathematische Grundlagen der Quantenmechanik' của ông đặt cơ học lượng tử vào khuôn khổ toán học chuẩn mực bằng các toán tử tuyến tính trên không gian Hilbert, và chuỗi bài báo tiếp theo viết cùng Francis Murray đã khai sinh lý thuyết vành toán tử — nay gọi là đại số von Neumann. Ông cũng chứng minh định lý ergodic trung bình năm 1932, góp phần mở đầu lý thuyết ergodic hiện đại.
Von Neumann chứng minh định lý minimax cho trò chơi hai người tổng bằng không năm 1928 và, cùng Oskar Morgenstern, xuất bản cuốn 'Theory of Games and Economic Behavior' năm 1944, sáng lập lý thuyết trò chơi toán học. Trong và sau Thế chiến II, ông nghiên cứu thủy động lực học, sóng xung kích, tham gia Dự án Manhattan; bản thảo năm 1945 'First Draft of a Report on the EDVAC' của ông mô tả kiến trúc máy tính số chương trình lưu trữ vẫn mang tên ông cho tới nay.
Nơi làm việc: Đại học Princeton, Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton
Hungary, Hoa Kỳ